Gallai methu â chymryd seiberddiogelwch o ddifrif a chymryd camau i amddiffyn eu hunain orfodi busnesau bach i gau.

Dyna oedd rhybudd llwm arbenigwyr mewn sesiwn hyfforddi a ddarparwyd am ddim i fusnesau bach gan Gyngor Sir Ddinbych.

Cafodd cwmnïau'r sir gyfle i fynychu sesiwn 'Cyber Essentials', sef cynllun seiberddiogelwch sylfaenol a gefnogir gan Lywodraeth y DU a diwydiant.

Arweiniwyd y sesiwn gan Jason Davies, cyfarwyddwr Safonda o Ruthun, sef cwmni sy'n achredu ‘Cyber Essentials' ac yn hyfforddi busnesau i amddiffyn eu hunain rhag ymosodiadau.

Dywedodd: “Mae seiberddiogelwch yn hanfodol i fusnesau bach. Gall busnesau mawr amsugno ymosodiadau seiber ond os yw busnesau bach yn colli mynediad at eu data, hyd yn oed am ddiwrnod, gall gael effaith enfawr ar eu cwmnïau a hyd yn oed eu gorfodi i gau i lawr.

“Os ydych yn cadw at egwyddorion 'Cyber Essentials’, ni all meddalwedd wystlo eich taro yn y lle cyntaf. Cyn belled a'ch bod yn gyfredol ac yn gwneud y pethau y dylech eu gwneud, ni ddylech gael eich dal allan.

“Os ydych wedi dioddef o ymosodiad seiber, y peth cyntaf y dylech ei wneud yw siarad â’ch darparwr rhyngrwyd. Yna edrychwch beth yw’r difrod a beth sydd wedi’i effeithio.

“Ni allwn ddweud wrth bobl p’un a ddylent dalu am eu data ar ôl dioddef o ymosodiad meddalwedd wystlo ai peidio. Os ydych yn talu pridwerth am eich data, byddwch yn ariannu’r troseddwyr hynny ond yn y pen draw mae gennych fusnes i’w redeg ac os yw’r data yn hanfodol i chi, ni allwn ddweud wrthych am beidio â’i dalu.”

Yn 2016 costiodd seiberdroseddau £29 biliwn i fusnesau’r DU a dywedodd Mr Davies mai'r ffordd orau o amddiffyn eich hun yw drwy wneud copi wrth gefn o’ch data.

Dywedodd: “Ni all y troseddwyr wneud difrod na ellir ei drwsio i’ch rhwydwaith na’ch busnes os oes gennych system dda mewn grym i gadw data wrth gefn.

“Os ydych am gael ateb cyfan da, yr ateb yw mynd i edrych ar y cynllun ‘Cyber Essentials’. Mae’n rhoi cyfarwyddyd i chi am y pum cam gweithredu pwysicaf.

“Mae Cyngor Sir Ddinbych wedi chwarae rhan hanfodol yn y gwaith o godi ymwybyddiaeth o seiberddiogelwch yn rhanbarth gogledd Cymru.

“Trwy gynnig cyrsiau fel hyn, mae’n dangos eu bod am helpu busnesau bach na fyddai fel arall wedi cael gafael ar y wybodaeth sydd ei hangen arnynt i amddiffyn eu hunain a'u cwsmeriaid."

Fel rhan o’i waith i ddatblygu'r economi lleol, mae Sir Ddinbych wedi bod yn helpu busnesau lleol i ddeall beth allant ei wneud i ddiogelu eu hunain rhag bygythiad cynyddol troseddau ar-lein.

Dywedodd y Cynghorydd Hugh Evans OBE, Arweinydd Sir Ddinbych: “Mae Sir Ddinbych yn darparu hyfforddiant i fusnesau mewn modd rhagweithiol ac yn arwain y ffordd ar seiberddiogelwch ymysg awdurdodau gogledd Cymru.

“Y llynedd awgrymodd ein harolwg busnes fod diffyg ymwybyddiaeth o fygythiad seiberdroseddau yn lleol a dyma un o’r camau yr ydym wedi’u cymryd i fynd i’r afael â hynny.

“Yn 2015 cyflwynodd Llywodraeth y DU ardystiad ‘Cyber Essentials’ fel un gorfodol ar gyfer rhai contractau a oedd yn ymwneud â data personol neu sensitif, nid yn unig i’r prif gontractwyr ond hefyd i gadwyni cyflenwi ehangach.

“Gan hynny, mae’r Cyngor am helpu i wneud busnesau lleol yn ymwybodol o hyn fel y gallant wella eu siawns o ennill tendrau.”

Mae ‘Cyber Essentials’ yn annog busnesau i osod waliau tân a meddalwedd arall i atal mynediad diawdurdod a gwneud yn siŵr fod maleiswedd a meddalwedd gwrth-firws yn cael eu gosod a’u bod yn gyfredol.

Dioddefodd Maureen Young, cyd-berchennog cwmni Ruthin Decor, ymosodiad seiber y llynedd a dywedodd ei fod wedi bod yn ‘ddinistriol’.

Dywedodd: “Mae seiberddiogelwch yn broblem fawr i’n busnes. Cawsom ymosodiad maleiswedd ac er na effeithiodd ar ein prif systemau cyfrifo, fe effeithiodd ar rai o’n dogfennau.

“Mae bellach yn bryder go iawn i ni ac rydym yn gofalu ein bod yn gyfredol er mwyn amddiffyn y busnes rhag y peryglon.

“Byddwn yn annog busnesau eraill i gymryd y bygythiad hwn o ddifrif. Roeddwn i’n meddwl fy mod yn deall ac yn gwybod pa negeseuon e-bost i'w hagor a pheidio â'u hagor, ond mi agorais i rywbeth na ddylwn i fod wedi'i agor.

“Roedd y sesiwn yn ddefnyddiol iawn. Mae gennyf restr o bethau i’w gwirio. Mae’n braf gweld y Cyngor yn helpu busnesau bach fel hyn. Dyma’r union fath o help sydd ei angen arnom. Mae pobl yn llai tebygol o roi blaenoriaeth i’r math yma o beth os ydynt yn gorfod talu amdano ond os ydych yn dioddef o ymosodiad seiber, gall fod yn hollol ddinistriol.”

Dywedodd Stuart Baldwin, perchennog cwmni Quest Consultancy o’r Rhyl, sy’n darparu hyfforddiant a gwasanaethau rheoli prosiectau i fusnesau: “Mae’r cwrs hwn yn gwneud synnwyr perffaith i ni. Mae seiberddiogelwch yn rhywbeth yr ydym yn pryderu yn ei gylch.

“Mae’n rhywbeth a allai ddinistrio’ch busnes. Rydych yn clywed am ymosodiadau mawr sy'n digwydd i gwmnïau byd-eang a gwasanaethau cyhoeddus. Rydym yn teimlo’n llawer mwy deallus ar ôl y cwrs hwn. Mae wedi lleihau'r ofnau, rydym wedi cael camau syml i’w cymryd a’n helpu i sicrhau ein bod yn cydymffurfio."

Mae Cyngor Sir Ddinbych am gynnal cwrs arall am ddim i fusnesau ym mis Hydref - os hoffech gofrestru’ch diddordeb dylech e-bostio econ.dev@denbighshire.gov.uk